اول از هر چیز باید بابت نبودن امکانات لازم برای نت نویسی در محیط وبلاگ معذرت بخوام. بعد برم سراغ مطلب:
در ردیف موسیقی ما گوشه هایی در هر دستگاه وجود دارد که به نوعی با گوشه های دیگر همان دستگاه تفاوت دارد،و گوش شنونده با شنیدن آن لذت متفاوت و تازه ای حس می کند،یک تنوع شیرین...
گوشه هایی چون شکسته،عشاق،راک،عراق و دلکش این حالت بخصوص را دارند.اما دلیل این تنوع شیرین چیست؟
از نظر علم موسیقی دلیل این مساله مدولاسیونی است که در ذات این گوشه ها وجود دارد - همان چیزی که ما ،در موسیقی سنتی مان مرکب خوانی مینامیم.
این گوشه ها بسیاری نکات را درباره ی ردیف روشن می کند.از جمله اینکه ردیف بالذات نرمش پذیر است و امکان هر گونه تغییر درست را به ما می دهد.چیزی که هست دسته بندی غلط ردیف است، یک تدوین و فصل بندی نادرست،که طبق معیار های علمی امروزی موسیقی انجام نگرفته است...
از مسائل دیگری که این گوشه های به اصطلاح "بینابین" مشخص می کند، جایگاه و رابطه ی هر دستگاه با دستگاه های دیگر در دوبل گام موسیقی ایرانی است.مساله ای که زنده یاد مرتضی حنانه به خوبی زوایای تاریک و روشن آن را مورد بررسی قرار داده اند (مراجعه کنید به کتاب "گام های گمشده").
اما از مسائل انحرافی بگذریم و بپردازیم به یکی از این گوشه های بینابین:دلکش
گوشه ی دلکش در ردیف ماهور پس از گوشه هایی چون زیرافکن،میرزایی و شکسته اجرا میشود و به خصوص پس از شکسته تنوع خاصی به زنجیره ی ملودی های ردیف می بخشد.
شاهد دلکش درجه ی پنجم(نمایان)گام اصلی ماهور است،به این صورت که اگر ما ماهور Fa را در نظر بگیریم،دلکش حول نت Do گردش دارد (شاهد دلکش در ماهور Fa ،"دو" است).
حال نگاهی به سرکلید دلکش خالی از لطف نیست:در سرکلید این گوشه آمده است:
Mi بمل -Re کرن - Siبمل - Laبکار
لازم به ذکر است که این سرکلید در تمام ردیف های موجود یکسان است.
با در نظر گرفتن مطالب بالا و دقت در حرکات ملودیک این گوشه میتوانیم بگوییم دلکش در دانگ زیر سیر می کند:
Do بکار - Reکرن - Mi بمل - Faبکار
دانگ بالا دقیقا دانگ اول شور است.پس تا حالا به این نتیجه رسیدیم که گوشه ی دلکش در واقع تغییر مایه ای است از ماهور به شور.
بازم در این مورد حرف دارم ، پس ادامش بمونه واسه یه شب دیگه.
ضمنا بدونید که نظراتون برام بسیار ارزشمنده ...
+ نوشته شده توسط در دوشنبه سی ام مرداد 1385 و ساعت
0:34 |